కలివిడి విందులు

‘కలిసి ఉంటే కలదు సుఖం’ సూక్తి- కలియుగ మానవులకు బాగా వర్తించే ఆర్యోక్తి. కృతయుగంలో దేవతలు మనుషులు కలిసిమెలసి తిరిగేవారట. ‘అనిమిషులు (కనురెప్పవాలని దేవతలు) భూమికి అరుదెంచి మనుజకోటి కలిసి వర్తింతురు’ అంది విష్ణుపురాణం. ‘ధర్మతనయుని బంతి నిత్యంబు కుడుచు...’ ధర్మరాజు సరసన వందలు వేలుగా అతిథులు భోంచేసేవారని భారతం చెప్పింది. కలియుగం నాటికి మాత్రం- మనిషి గుంపులో ఉంటూనే ఏకాకి అయ్యాడు. ‘సహనావవతు సహనౌ భునక్తు... కలిసికట్టుగా జీవిద్దాం. పొత్తు కలుపుకొని భుజిద్దాం’ అన్న ఉపనిషత్తుల సందేశాన్ని విస్మరించాడు. కలివిడితనంలోని కమనీయతకు దూరం అయ్యాడు. ఒకప్పుడు ‘నడుము నడుము కలిపి నాగళ్లు పట్టును, భుజము భుజము కలిపి…

తైలానికి మరో అర్థం స్నేహం. స్నేహంగా ఉండే నూనె, వత్తి రెండింటి మధ్యలో మూడోవాడొచ్చి మంట పెట్టి మైత్రిని బూడిద చేస్తాడు. సమాజంలో సంసారాల్లో జరిగేదదే. అది కలి మహిమ! పరస్పర విభేదాలకన్నా పరాయి వారివల్ల ఏర్పడే పంతాలే మరింత ప్రమాదకరమైనవి. కలహం సహజ లక్షణమైన కలి ప్రభావాన్ని తగ్గించేందుకు, కలివిడితనాన్ని పెంచేందుకు కవులు, సంస్కర్తలు గట్టిగా ప్రయత్నిస్తూ వచ్చారు. ‘మనిషంటే అలవాట్ల కూడిక’ అన్న వ్యక్తిత్వ వికాస నిపుణుడు స్టీఫెన్‌ కోవె వాక్యాన్ని పెద్దలు- ‘బాంధవ్యాల కూడిక’గా పొడిగించారు. ‘మనసులొకటై మనుషులుంటే, జాతి అన్నది లేచి పెరిగి లోకమున రాణించునోయ్‌’ అని గురజాడ, ‘కసిని పెంచే మతము కనులు కప్పే మతము కాదు…